آفتاب کرمانشاه

بیست و سومین سالمرگ بازرگان/ مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد

شناسه خبر » 277108

تاریخ انتشار » 1396/10/30-10:03

تعداد بازدید ها » 352

آفتاب کرمانشاه: دكتر علي شريعتي در وصف دكتر محمد مصدق گفته بود "مردي كه يك عمر براي آزادي ناليد". درباره بازرگان هم چه بسا بتوان گفت " مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد."

مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد

عصرایران-مهردادخدیر- 23 سال پيش و در شامگاه جمعه سي اُم دي ماه 1373 خورشيدي و در حالي كه همه جا صحبت از بازي پُر برخورد و حاشيه ساز دو تيم فوتبال پرسپوليس و استقلال در عصر همان روز دلگير زمستاني بود - و البته هنوز اصطلاح " دربي" رايج نشده بود-  گوينده اخبار تلويزيون خبر درگذشت مهندس مهدي بازرگان نخست وزير دولت موقت انقلاب اسلامي را با لحني سرد قرائت كرد.

در خبر تاكيد شده بود: مهدي بازرگان در زوريخ سوييس درگذشت بي آن كه اشاره كند تنها يك هفته قبل و به قصد درمان به اين كشور سفر كرده بود و قبل از شروع درمان در بيمارستان مورد نظر چشم از جهان فرو بست. (او قبل از آن سفر بي بازگشت، مدتي در بيمارستان دي تهران بستري بود.)

شايد مي خواستند شنونده گمان كند بازرگان پس از اتمام نخست وزيري و نمايندگي مجلس شوراي اسلامي سال هاي بازنشستگي را مانند سيد محمد علي جمال زاده درکنار دریاچه لمان، لمیده بوده و در آرامش و آسايش در سوييس مي گذرانده و انگار نه انگار كه در تمام 10 سال پس از اتمام نمايندگي در ايران زندگي مي كرد و تنها يك بار به آلمان سفر كرد و بازگشت و هيچ گاه جلاي وطن نكرد و به اپوزسيون خارج نشين نيز نپيوست.

لحن تلويزيون البته پس از آگاهي از پيام تسليت مقام معظم رهبري به مرحوم سحابي تعديل شد و مراسم تشييع جنازه و تدفين و ترحيم نيز به ترتيب در خيابان ميرداماد تهران و آرامگاه بيات قم و حسينيه ارشاد با آرامش و شكوه برگزار شد و تا چند سال قبل امكان برگزاري مراسم سالگرد در حسینیه ارشاد هم فراهم بود.

مهدي بازرگان در سال 1286 خورشيدي يك سال پس از صدور فرمان مشروطه به دنيا آمد و در دوران رضا خاني در زمره اولين گروه محصلان اعزامي به اروپا بود و در بازگشت نيز ابتدا به ساكن وارد عرصه سياست نشد و اتفاقا چون صبغه دانشگاهي او مي چربيد از جانب دكتر محمد مصدق ماموريت يافت رياست هيات خلع يد از شركت نفت ايران و انگليس و واگذاري همه امور به ايراني ها را بر عهده گيرد و اين مهم را با شايستگي انجام داد و دفتري كه 64 سال پيش در پالايشگاه آبادان از انگليسي ها تحويل گرفت همچنان موجود و خاطره انگيز است.

نقل وجوه متعدد و متنوع وحتي اكتفا به بيان زندگي نامه سياسي بازرگان در يك گفتار مناسبتي نمي گنجد و قصد نقد كارنامه او نيز در ميان نيست.

اما همين قدر مي توان گفت كه او بازرگان زاده و فرزند يك تاجر مشهور (حاج عباسعلي بازرگان) بود و از اين رو نيز نام خانوادگي شان بازرگان؛ اما هرگز روحيه تجاري و اقتصادي نداشت و در هر پروژه صنعتي و توليدي به منفعت مشترك و منافع عمومي بيشتر بها داد تا منافع شخصي.

به تعبير سخنران مراسم ترحيم در حسينيه ارشاد به نام، بازرگان بود و به صفت، نه. هر چند كه با بازرگانان نيز نشست و برخاست داشت و اقتصاد دولتي را برنمي تافت.

وارد سياست شد اما هيچ گاه جامه سياستمداران حرفه اي را نپوشيد كه لازمه آن پرهيز از صراحت و قدري زد و بند بود و حتي متهم شد كه گاه از او رفتارها و گفتارهايي سر مي زند كه سياستمدارانه نيست و به نامه اي اشاره مي كنند كه در سال 1358 بعد از اشغال سفارت آمريكا در تهران به محمد رضا پهلوي نوشت كه در آن از شاه خواسته بود به ايران بازگردد تا غائله گروگان گیری بخوابد!

به زندان رژيم شاه افتاد و سال ها هم در زندان به سر برد اما هيچ گاه به يك انقلابي به مفهوم مصطلح تبديل نشد و روحيه آشتي جويانه و خير خواهانه را فرو نگذاشت حال آن كه زندان، مردان و زنان سياست را راديكال مي كند.

در همان زندان و در سال 1344 بود كه سخني ماندگار بر زبان آورد:" ما آخرين گروهي هستيم كه با زبان قانون با شما سخن مي گوييم." پيش بيني او محقق شد زيرا ديگران راه هاي مبارزه مسالمت آميز را بي ثمر دانستند و برخي سلاح در دست گرفتند.

از دل حزب متبوع او يك سازمان مسلح متولد شد و خود نيز " چريك پير" لقب گرفت اما هيچ گاه بر هيچ رفتار مسلحانه اي مُهر تاييد نزد.

يك عمر خواننده و انيس قرآن بود و به تفسير قرآن هم مي پرداخت اما در ديدگاه هاي مذهبي نظر آيت الله مطهري را ارجح مي دانست با اين كه دوستي او با آيت الله طالقاني عميق تر بود و ابايي نداشت كه چند ماه پس از درگذشت دكتر علي شريعتي همراه مطهري نامه اي را امضا كند كه پاره اي از آراي شريعتي را برنمي تافت و هر چند ديگران گفتند امضاي خود را پس گرفته اما خود چنين نگفت.

روشنفكر بود اما با مراجع تقليد رابطه نزديكي داشت چندان كه قبول مسووليت دولت موقت را به كسب از تكليف از آيت الله مرعشي نجفي نيز موكول كرد كه هر چند نسبت خانوادگي نزديكي با او داشت اما گويا به خاطر تقليد شرعي هم بود.

بازرگان از فرنگ بازگشته بود بي آن كه فرنگي شده باشد. او يك ايراني تمام عيار بود و در عين پايداري بر اصول، سخت مداراجو. هم اهل نماز و عبادت و هم دوستدار آزادي. هم طرفدار اقتصاد آزاد و هم منتقد سود جويي افراطي فردي و نگاه دنيوي.

روشنفكران سكولار از وصيت نامه او ناخرسندند و باور نمي كنند نوشته بازرگان باشد آن قدر كه سويه اُخروي دارد.

اين روزها كه اعتدال، سكه رايج شده مي توان از او به عنوان پيشگام اعتدال ياد كرد و رييس جمهور روحاني نيز اگر چه نه با اين صفت اما به بهانه هاي ديگر از او ياد كرده چرا كه نيك مي داند نسب اعتدال به بازرگان مي رسد.

 اين روزها از صلح حديبيه نيز زياد صحبت مي شود و مي توان به ياد آورد كه او نيز همواره پيشنهاد صلح مي داد.

از روزنامه نگار انتظار مي رود نقد را فرونگذارد اما در سالمرگ بازرگان و در دوراني كه بيش از هر زمان ديگر به اعتدال نياز داريم و آرايش سياسي از دوگانه هاي قبلي به اعتدال- افراط تغيير يافته نخواهيد به كارنامه سياسي او بپردازيم كه همه دست كم به انصاف او احترام مي گذارند ولو سليقه متفاوتي داشته باشند.

دكتر علي شريعتي در وصف دكتر محمد مصدق گفته بود "مردي كه يك عمر براي آزادي ناليد". درباره بازرگان هم چه بسا بتوان گفت " مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد."

حدس مي زنم دوستداران منش و روش و گويش بازرگان خرده بگيرند كه فعل " كوشيد" مناسب تر است تا " ناليد" اما اين گزاره را به سياق شريعتي درباره مصدق برساختم . ضمن اين كه  در " ناليد" خاصه در دوران تنهايي و عسرت، رنجي نهفته است كه چه بسا در " كوشيد" نباشد.
 
* این مقاله بازنشر مطلبی است که در بیستمین سالگرد در همین تارنما منتشر شده بود و از این رو عدد 20 در آغاز نوشتار به 23 تغییر یافته است.
مطالب مرتبط

کلید واژه ها

 بازرگان سالگرد 

ارسال نظر  خوانندگان :

نام  
ایمیل  
وب سایت (اختیاری)  
متن  
  تصویر امنیتی  

کد امنیتی تصویر بالا را در کادر  وارد کنید

 
   
         

نظرات کاربران

   


 
     

آخرین اخبار

اعلام جزئیات بیمه‌های جدید شخص ثالث/ پول اضافه نمی‌گیریم

روحانی: رسانه آزاد نداریم/ فیلترینگ اشتباه بود/ اگر رادیو تلویزیون خصوصی وجود داشت تورم فضای مجازی رخ نمی داد

باید طرح‌هایی دراستان اجرا شودکه اشتغالزایی بیشتری داشته باشد

ضرر 2 هزار میلیارد تومانی سازمان خصوصی‌سازی به کرمانشاه/ به میزان دو سال یارانه کل استان به خریداران تخفیف داده شد!

مدیرکل سیاسی و انتخابات استانداری کرمانشاه: گیلانغرب یکی از پایگاههای اصلی حامیان دولت در استان است

51هزار پرونده به بانک های استان كرمانشاه برای دریافت تسهیلات معرفی شده اند

استانی شدن انتخابات بساط خرید رای و کاروان‌های تبلیغاتی را برمی‌چیند

نتایج آزمون وکالت 97 اعلام شد

آغاز به کار نمایشگاه سراسری "فرش و مبلمان" در کرمانشاه

دفترچه راهنمای آزمون استخدامی دستگاه‌های اجرایی منتشر شد

کلیه مدارس شیفت بعد از ظهر استان کرمانشاه دایر است

رقابت 32 کاندیدا برای انتخابات اتاق بازرگانی کرمانشاه/ انتخابات 11 اسفند برگزار می‌شود

آغاز ثبت‌نام رشته‌های بدون کنکور بهمن ماه از امروز/ پذيرش براساس سوابق تحصيلي

200 هزار تومان به حساب مستمری بگیران روستایی واریز شد

آغاز ثبت‌نام سفر به عتبات در اسفند

مدارس ابتدایی کرمانشاه تعطیل شد

"خانه هوره" اسلام آبادغرب افتتاح شد

سه کاراته کای کرمانشاهی در لیگ جهانی شرکت می کنند

فرماندار قصرشیرین خبر داد: شهادت 2 سرباز ارتش به دلیل انفجار مین/ پیگیری برای مین‌روبی مجدد منطقه حادثه

زلزله 4.6 ریشتری سومار را لرزاند

نماینده کرمانشاه در مجلس: با استاندار اختلاف نظر نداریم، اما مخالف آمار نادرست اشتغال استان هستیم

فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی بهمن ماه منتشر می شود

هواپیمای سانحه دیده متعلق به ارتش است / جزئیات حادثه + عکس

جزئیات عیدی پایان سال کارکنان مشمول قانون کار

یارانه کودکان فقیر محروم از تحصیل افزایش می یابد

شروع دوباره برف و باران در کرمانشاه/ رشد 265 درصدی بارش‌ها

قیمت جدید محصولات ایران خودرو برای فروش‌های فوری اعلام شد (+جدول)

مدیر عامل جدید شرکت برق استان کرمانشاه معرفی شد

ابلاغ سیاست جدید تنظیم بازار برای آرامش بازار خودرو : از افزایش تولید خودرو تا اعلام وظایف خودروسازها برای تعهدات پیش فروش و فروش فوری (+جزئیات)

آغاز ثبت‌نام آزمون زبان دکتری پیام نور از امروز

استاندار کرمانشاه: مدیران دستگاه‌ها در اجرا پروژه‌ها در شهرستانها با فرمانداران هماهنگ باشند/ كارگري بدون حقوق و عيدي باقي نماند

آیین تکریم و معارفه ریاست سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمانشاه برگزار شد

روحانی: هاشمی به دنبال ایران مُدرن بود/ جنگ با دنیا هنر نیست، پایان دادن به جنگ هنر است

یکی از مصدومان زلزله 5.9 ریشتری گیلانغرب فوت کرد

قیمت جدید محصولات ایران خودرو اعلام شد

مدیر کل جدید ثبت احوال استان کرمانشاه معرفی شد

ثبت احوال: ابطال کارت‌های ملی نمونه قدیم/ اولویت صدور کارت هوشمند با کارت اولی‌ها و مفقودی‌ها

وزير فرهنگ امروز به سوال هاي دو نماينده پاسخ مي دهد

کرمانشاه ظرفیت ایجاد ده‌ها واحد پایین دستی پتروشیمی را دارد

مدیرکل فنی و حرفه ای کرمانشاه: جوانانی که آموزش مهارتی دیده‌اند، شانس بیشتری برای اشتغال دارند

پس از 5 ماه کش و قوس انتخابات مجمع "موتورسواری و اتومبیلرانی"کرمانشاه باطل شد

لزوم تکمیل پرونده واحدهای "تعمیری" و "احداثی" تا ۲ هفته دیگر/ بعد از این مهلت پرونده جدیدی اضافه نمی‌شود

هرسین در آستانه تحول بزرگ/ همه عزل و نصب‌ها را خودم انجام داده ام/ هرسين شهرستان سبز

زیباکلام: حکومت در محدود کردن فضای مجازی سکه یک پول شده است

وام بدون بهره در بانکداری اجتماعی فقط در بانک رسالت پرداخت می‌شود

همه دستگاه ها به مبارزه با قاچاق کالای سلامت محور بپردازند

جاماندگان بسته‌حمایتی چه کسانی هستند؟

سهم هر ایرانی از بودجه 98 به زبانی ساده

امشب، آخرین مهلت ثبت نام نقل و انتقال و میهمانی دانشجویان دانشگاه آزاد

مدیرعامل سازمان قطار شهری کرمانشاه : به خاطر کم توجهی به "قطار شهری" استعفا دادم

تبلیغات

http://aftabnews.ir/files/adv//33_673.jpg


  طراحی و پیاده سازی توسط پیشگامان ایده نگار

  تمامی حقوق متعلق به سایت آفتاب کرمانشاه می باشد-برای نمایش بهتر از مرورگر Firefox یا Chrome استفاده کنید