آفتاب کرمانشاه

بیست و سومین سالمرگ بازرگان/ مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد

شناسه خبر » 277108

تاریخ انتشار » 1396/10/30-10:03

تعداد بازدید ها » 241

آفتاب کرمانشاه: دكتر علي شريعتي در وصف دكتر محمد مصدق گفته بود "مردي كه يك عمر براي آزادي ناليد". درباره بازرگان هم چه بسا بتوان گفت " مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد."

مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد

عصرایران-مهردادخدیر- 23 سال پيش و در شامگاه جمعه سي اُم دي ماه 1373 خورشيدي و در حالي كه همه جا صحبت از بازي پُر برخورد و حاشيه ساز دو تيم فوتبال پرسپوليس و استقلال در عصر همان روز دلگير زمستاني بود - و البته هنوز اصطلاح " دربي" رايج نشده بود-  گوينده اخبار تلويزيون خبر درگذشت مهندس مهدي بازرگان نخست وزير دولت موقت انقلاب اسلامي را با لحني سرد قرائت كرد.

در خبر تاكيد شده بود: مهدي بازرگان در زوريخ سوييس درگذشت بي آن كه اشاره كند تنها يك هفته قبل و به قصد درمان به اين كشور سفر كرده بود و قبل از شروع درمان در بيمارستان مورد نظر چشم از جهان فرو بست. (او قبل از آن سفر بي بازگشت، مدتي در بيمارستان دي تهران بستري بود.)

شايد مي خواستند شنونده گمان كند بازرگان پس از اتمام نخست وزيري و نمايندگي مجلس شوراي اسلامي سال هاي بازنشستگي را مانند سيد محمد علي جمال زاده درکنار دریاچه لمان، لمیده بوده و در آرامش و آسايش در سوييس مي گذرانده و انگار نه انگار كه در تمام 10 سال پس از اتمام نمايندگي در ايران زندگي مي كرد و تنها يك بار به آلمان سفر كرد و بازگشت و هيچ گاه جلاي وطن نكرد و به اپوزسيون خارج نشين نيز نپيوست.

لحن تلويزيون البته پس از آگاهي از پيام تسليت مقام معظم رهبري به مرحوم سحابي تعديل شد و مراسم تشييع جنازه و تدفين و ترحيم نيز به ترتيب در خيابان ميرداماد تهران و آرامگاه بيات قم و حسينيه ارشاد با آرامش و شكوه برگزار شد و تا چند سال قبل امكان برگزاري مراسم سالگرد در حسینیه ارشاد هم فراهم بود.

مهدي بازرگان در سال 1286 خورشيدي يك سال پس از صدور فرمان مشروطه به دنيا آمد و در دوران رضا خاني در زمره اولين گروه محصلان اعزامي به اروپا بود و در بازگشت نيز ابتدا به ساكن وارد عرصه سياست نشد و اتفاقا چون صبغه دانشگاهي او مي چربيد از جانب دكتر محمد مصدق ماموريت يافت رياست هيات خلع يد از شركت نفت ايران و انگليس و واگذاري همه امور به ايراني ها را بر عهده گيرد و اين مهم را با شايستگي انجام داد و دفتري كه 64 سال پيش در پالايشگاه آبادان از انگليسي ها تحويل گرفت همچنان موجود و خاطره انگيز است.

نقل وجوه متعدد و متنوع وحتي اكتفا به بيان زندگي نامه سياسي بازرگان در يك گفتار مناسبتي نمي گنجد و قصد نقد كارنامه او نيز در ميان نيست.

اما همين قدر مي توان گفت كه او بازرگان زاده و فرزند يك تاجر مشهور (حاج عباسعلي بازرگان) بود و از اين رو نيز نام خانوادگي شان بازرگان؛ اما هرگز روحيه تجاري و اقتصادي نداشت و در هر پروژه صنعتي و توليدي به منفعت مشترك و منافع عمومي بيشتر بها داد تا منافع شخصي.

به تعبير سخنران مراسم ترحيم در حسينيه ارشاد به نام، بازرگان بود و به صفت، نه. هر چند كه با بازرگانان نيز نشست و برخاست داشت و اقتصاد دولتي را برنمي تافت.

وارد سياست شد اما هيچ گاه جامه سياستمداران حرفه اي را نپوشيد كه لازمه آن پرهيز از صراحت و قدري زد و بند بود و حتي متهم شد كه گاه از او رفتارها و گفتارهايي سر مي زند كه سياستمدارانه نيست و به نامه اي اشاره مي كنند كه در سال 1358 بعد از اشغال سفارت آمريكا در تهران به محمد رضا پهلوي نوشت كه در آن از شاه خواسته بود به ايران بازگردد تا غائله گروگان گیری بخوابد!

به زندان رژيم شاه افتاد و سال ها هم در زندان به سر برد اما هيچ گاه به يك انقلابي به مفهوم مصطلح تبديل نشد و روحيه آشتي جويانه و خير خواهانه را فرو نگذاشت حال آن كه زندان، مردان و زنان سياست را راديكال مي كند.

در همان زندان و در سال 1344 بود كه سخني ماندگار بر زبان آورد:" ما آخرين گروهي هستيم كه با زبان قانون با شما سخن مي گوييم." پيش بيني او محقق شد زيرا ديگران راه هاي مبارزه مسالمت آميز را بي ثمر دانستند و برخي سلاح در دست گرفتند.

از دل حزب متبوع او يك سازمان مسلح متولد شد و خود نيز " چريك پير" لقب گرفت اما هيچ گاه بر هيچ رفتار مسلحانه اي مُهر تاييد نزد.

يك عمر خواننده و انيس قرآن بود و به تفسير قرآن هم مي پرداخت اما در ديدگاه هاي مذهبي نظر آيت الله مطهري را ارجح مي دانست با اين كه دوستي او با آيت الله طالقاني عميق تر بود و ابايي نداشت كه چند ماه پس از درگذشت دكتر علي شريعتي همراه مطهري نامه اي را امضا كند كه پاره اي از آراي شريعتي را برنمي تافت و هر چند ديگران گفتند امضاي خود را پس گرفته اما خود چنين نگفت.

روشنفكر بود اما با مراجع تقليد رابطه نزديكي داشت چندان كه قبول مسووليت دولت موقت را به كسب از تكليف از آيت الله مرعشي نجفي نيز موكول كرد كه هر چند نسبت خانوادگي نزديكي با او داشت اما گويا به خاطر تقليد شرعي هم بود.

بازرگان از فرنگ بازگشته بود بي آن كه فرنگي شده باشد. او يك ايراني تمام عيار بود و در عين پايداري بر اصول، سخت مداراجو. هم اهل نماز و عبادت و هم دوستدار آزادي. هم طرفدار اقتصاد آزاد و هم منتقد سود جويي افراطي فردي و نگاه دنيوي.

روشنفكران سكولار از وصيت نامه او ناخرسندند و باور نمي كنند نوشته بازرگان باشد آن قدر كه سويه اُخروي دارد.

اين روزها كه اعتدال، سكه رايج شده مي توان از او به عنوان پيشگام اعتدال ياد كرد و رييس جمهور روحاني نيز اگر چه نه با اين صفت اما به بهانه هاي ديگر از او ياد كرده چرا كه نيك مي داند نسب اعتدال به بازرگان مي رسد.

 اين روزها از صلح حديبيه نيز زياد صحبت مي شود و مي توان به ياد آورد كه او نيز همواره پيشنهاد صلح مي داد.

از روزنامه نگار انتظار مي رود نقد را فرونگذارد اما در سالمرگ بازرگان و در دوراني كه بيش از هر زمان ديگر به اعتدال نياز داريم و آرايش سياسي از دوگانه هاي قبلي به اعتدال- افراط تغيير يافته نخواهيد به كارنامه سياسي او بپردازيم كه همه دست كم به انصاف او احترام مي گذارند ولو سليقه متفاوتي داشته باشند.

دكتر علي شريعتي در وصف دكتر محمد مصدق گفته بود "مردي كه يك عمر براي آزادي ناليد". درباره بازرگان هم چه بسا بتوان گفت " مردي كه يك عمر براي اعتدال ناليد."

حدس مي زنم دوستداران منش و روش و گويش بازرگان خرده بگيرند كه فعل " كوشيد" مناسب تر است تا " ناليد" اما اين گزاره را به سياق شريعتي درباره مصدق برساختم . ضمن اين كه  در " ناليد" خاصه در دوران تنهايي و عسرت، رنجي نهفته است كه چه بسا در " كوشيد" نباشد.
 
* این مقاله بازنشر مطلبی است که در بیستمین سالگرد در همین تارنما منتشر شده بود و از این رو عدد 20 در آغاز نوشتار به 23 تغییر یافته است.
مطالب مرتبط

کلید واژه ها

 بازرگان سالگرد 

ارسال نظر  خوانندگان :

نام  
ایمیل  
وب سایت (اختیاری)  
متن  
  تصویر امنیتی  

کد امنیتی تصویر بالا را در کادر  وارد کنید

 
   
         

نظرات کاربران

   


 
     

آخرین اخبار

مديركل دفتر عملكرد،بازرسي و امور حقوقي استانداري كرمانشاه منصوب شد

جزييات كامل از استخدامي در وزارت نيرو

مرد 50 ساله ای در سد زاگرس گیلانغرب غرق شد

دور جدید پیش فروش نقدی محصولات سایپا از ساعت 10 چهارشنبه 24 مرداد (+جزئیات و جدول)

ترور یک مامور ناجا در روانسر /ضارب متواری است

احمدی‌نژاد قصد دارد خود را منجی ایرانیان جا بزند / او می‌گوید روحانی باید استعفا دهد، اما سال ۸۸ را فراموش کرده / احمدی‌نژاد از اوباما شخصا تقاضای مذاکره کرد، اما رئیس‌جمهور آمریکا نپذیرفت

قره سو جان کودک پنج ساله را گرفت

وضعیت قرمز "طلاق" در 10 استان کشور/ عدم "مهارت گفتگو" عامل اصلی طلاق

جلسه انتخاب شهردار؛ بازهم بی نتیجه

انجام بررسی نهایی واریز وجوه به حساب مالباختگان پرونده "گلیم و گبه"

پزشکیان: دنبال مقصر در دولت نگردید/مشکلات کشور تقصیر یک نفر نیست بلکه هزینه سیاستی است که مقابل امریکا انتخاب کرده ایم

مقام معظم رهبری: جنگ نخواهد شد/ مذاکره نخواهیم کرد / در برجام بنده خیلی سخت‌گیری می‌کردم/ البته خطوط قرمزی هم که مشخص کردیم رعایت نشد

اورژانس اجتماعی کرمانشاه ۲۴ ساعته شد اورژانس اجتماعی کرمانشاه ۲۴ ساعته شد

جلسه "انتخاب شهردار"؛ بازهم بی نتیجه/ مرخصي دو عضو شورا در جلسه مهم!

کرایه اتوبوس‌های درون شهری کرمانشاه ۲۵ درصد افزایش یافت

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور: برنامه های مختلف فرهنگی و اجتماعی در مناطق زلزله زده اجرا شود

فردا آخرین مهلت انتخاب رشته کنکور

موافقت مقام معظم رهبری با ایجاد شعبه ویژه مبارزه با مفاسد اقتصادی/ بدون تخفیفت و تجدیدنظر به استثنای اعدام

مدیر درمان تامین اجتماعی استان: سنقر، پاوه و جوانرود صاحب مرکز درمانی تامین اجتماعی می‌شوند

بهزیستی کرمانشاه: پیدا شدن یک نوزاد در کیسه زباله/نوزاد به شیرخوارگاه تحویل داده شد

آغاز ثبت نام کارشناسی بدون آزمون دانشگاه آزاد

46 میلیارد ریال به بازارچه مرزی تیله کوه اختصاص یافت

سرپرست وزارت کار تعیین شد

خبر خوش برای کارکنان متخلف قوه‌قضائیه!

به دلیل بی‌احتیاطی عامل انسانی ۱.۵ هکتار از جنگل‌های اسلام‌آبادغرب در آتش سوخت

ملی‌پوش سابق کبدی با ضربات چاقو به قتل رسید

حادثه رانندگی در میدان فردوسی 6 کشته و زخمی برجای گذاشت+ عکس

امام جمعه کرمانشاه خواستار برخورد با اخلالگران اقتصادی شد

دسته چک‌های خود را عوض کنید

کربوهیدرات مفید برای سلامت دندان‌ها

کرمانشاه به یک کارگاه بزرگ عمرانی تبدیل شده است / روزانه ۱۵ واحد مسکونی بازسازی شده در مناطق زلزله زده به بهره برداری می رسند

مدیرکل تعاون کرمانشاه: پرداخت ۷۵ میلیارد تومان تسهیلات اشتغالزایی روستایی در کرمانشاه

شورای نگهبان اصلاحیه قانون منع بکارگیری بازنشستگان را تایید کرد

وجود ابهامات در خصوص اوضاع مدیریتی و درآمدزایی شستا/ انتقاد از اجرایی نکردن سند کار

صدا وسیما نمایندگان را متهم به شومن بازی می کند

مسعود بارزانی: از حق خود برای استقلال کوتاه نیامده‌ایم

دو اقدام تروریستی در کردستان و خوزستان خنثی شد/ دستگیری ۶ تروریست

طرح سوال از رئیس جمهوری منافی اتحاد نظام است

اعضای شورای شهر کرمانشاه زودتر "شهردار" را انتخاب کنند/ متاسفانه سطح مداخلات اعضاي شوراي شهر در امور اجرايي شهرداري افزايش يافته

پیش شرطی برای مذاکره ندارم؛ امریکا چاقویش را در جیبش بگذارد/ ترامپ همین حالا هم یک قدم عقب‌نشینی کرده اما باید بیشتر عقب برود تا امکان مذاکره فراهم شود / اروپایی ها از نظر سیاسی برای اجرای برجام سنگ‌ تمام گذاشتند / اگر با اروپا و‌ دنیا خوب کار کنیم، امریکایی‌ها را از تحریم بر میگردانیم / مردم نگرانی نداشته باشند؛ دولت سر جنگ با هیچ کشوری ندارد / اینکه می‌گویند روحانی فرق کرده، اینطور نیست؛ همان روحانی 92 هستم / در سیاست داخلی چرخش نکرده ام / تظاهرات و اعتراض حق مردم است / اصل 59 قانون اساسی مگر کمرش بیل خورده؟ چرا اجرا نکنیم؟

فرمانده نیروی زمینی سپاه: تروریستها در همه مرزهای ما فعال شده اند

رتبه پنجم کرمانشاه در اعزام ورزشکاران به "جاکارتا"

تصمیمات مهم هیات دولت برای ساماندهی بازار ارز

آموزش و پرورش استان کرمانشاه و گیلانغرب

سرپرست راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استان کرمانشاه منصوب شد

روزنامه کویتی الجریده: ترامپ ۷ شرط ایران برای مذاکره مستقیم را پذیرفته است

با احتکارکنندگان و سودجویان برخورد جدی می‌شود

فرماندار کرمانشاه خبر ناآرامی در این شهر را تکذیب کرد

مدیرکل تعزیرات حکومتی کرمانشاه: فروش "آهن" گرانتر از کیلویی 3750 تومان تخلف است

نامه‌ علی مطهری به سردار جعفری: سپاه در موضوع مذاکره با آمریکا باید تابع تصمیم مقامات عالی نظام باشد / اعلام نظر به نمایندگی از ملت باید توسط نماینده و منتخب ملت یعنی رئیس‌جمهور انجام شود نه هر مقامی

تبلیغات

http://aftabnews.ir/files/adv//33_673.jpg


  طراحی و پیاده سازی توسط پیشگامان ایده نگار

  تمامی حقوق متعلق به سایت آفتاب کرمانشاه می باشد-برای نمایش بهتر از مرورگر Firefox یا Chrome استفاده کنید